Agata Wilam: Planeta Szkoła

Wyruszam w podróż. Podobno podróże kształcą. Ja chcę się dokształcić w sprawie szkoły.   Chcę odwiedzić ludzi, którzy mają pomysł na szkołę i miejsca, w których zachodzi edukacyjna zmiana.   Na świecie jest wiele miejsc, w których ludzie są głęboko przejęci edukacją. Chodzi mi przede wszystkim o tych, którzy zadają sobie pytanie: po co jest szkoła? Dlaczego się uczymy i dlaczego uczymy innych. Jak to zrobić najlepiej i co to w ogóle znaczy: dobrze nauczyć.  Nauka jak ogień   Moje obserwacje i doświadczenia – ucznia, rodzica ucznia, edukatora, obserwatora, organizatora – mówią mi, że szkoły a nawet całe systemy edukacyjne zasadzone są na jednej z dwóch idei. Pierwsza – edukacja i wychowanie kształtują człowieka, tak jak ogień kształtuje stal. Druga – edukacja i wychowanie rozpalają w człowieku ogień. Pierwsza – kształci obywateli według przyjętego w danej społeczności wzoru, określa przy tym z góry zakres wiedzy, który każdy członek tej społecz...

                                                                              stopklatka.pl Za dwa tygodnie Uniwersytet Dzieci będzie obchodzić 8 urodziny. Gdy zapadła decyzja o jego powołaniu poszliśmy do kilku krakowskich szkół i z pomocą nauczycieli klas I, II i III zapytaliśmy dzieci, czego chciałyby dowiedzieć się od naukowców. Wśród pytań na które do dzisiaj jesteśmy winni dzieciom odpowiedź, jest to: Kiedy będziemy wszystko wiedzieć? W pierwszej siedzibie Uniwersytetu Dzieci, w starym Podgórzu, pytanie to przez kilka lat widniało na tradycyjnej czarnej tablicy. Nie odważyliśmy się na nie odpowiadać. W dzieciństwie uwielbiałam science-fiction. Czytałam wszystko, co wpadło w ręce. Potem - na pewien czas - wyrosłam z tych, jak zaczęłam myśleć, bajek dla małych i dużych ...

Czytam raporty i opracowania. Na przykład taki sprzed 10 lat pod tytułem Przygotowani czy nie: Matura, która się liczy . Piszą w nim, że zarówno pracodawcy, jak i uczelnie oczekują od maturzystów więcej niż kiedyś. Obecne założenia szkół średnich są całkowicie niewystarczające i totalnie nie korespondują z wymaganiami. Raport wyjaśnia, że głównym problemem przed którym stoi obecnie system szkolnictwa jest to, że absolwenci szkół średnich nie otrzymują właściwej wiedzy i umiejętności niezbędnych do pracy i tym bardziej do osiągnięcia sukcesu. Raport dotyczy amerykańskiego szkolnictwa, ale nie brzmi egzotycznie. Debata na ten sam temat przetacza się teraz przez polskie media.  Rozmawiam z pracodawcami - i tu, i tam: młodzi ludzie, po studiach, zupełnie nie są przygotowani do realnego życia. Rozbijają się o konkretne, niekoniecznie duże problemy. Nie potrafią współpracować. Są jak dzieci we mgle. Do tego brak im wytrwałości, poddają się przeszkodom bez walki. A do tego bra...

Jakie są na świecie najświeższe pomysły, które zmieniają paradygmat edukacji? „Czy słyszałaś o Khan Academy?” - to pytanie pada w rozmowach okołoedukacyjnych. Stawiają je nie tylko edukatorzy, ale ludzie z nowych technologii, innowacji, start-upów i wszelkich takich nowinek i od kreatywnego kombinowania. KA jest popularne i świdruje w głowie. Gdy ludzie mówią: Khan Academy nadchodzi, myślą: idzie nowe. Idea odwróconej klasy, fundamentalna dla Khana, jest z gatunku tych, co najpierw wywołują zdziwienie, jeśli nie oburzenie: „nieee to absurd, to nie ma sensu!” Po chwili jednak, gdy głowa przestawi się na myślenie „odwrotne”, sens zaczyna wyłaniać się coraz wyraźniej, by w końcu wyprzeć model wyjściowy: „To oczywiste, dlaczego jeszcze szkoła tak nie działa! Przecież to jasne jak słońce, że wiedzę pozyskać może sobie każdy, zawsze i skądkolwiek, ale by to wszystko zrozumieć, przetworzyć, przyjąć i używać, potrzebny jest trening pod okiem  eksperta”. Pamiętam z czasów licealnych te dł...

Jak zdefiniować problem, by warto było się spierać o edukację? Sześciolatki znowu spokojnie się bawią swoimi transformerami, pet-shopami czy też montują budzik napędzany energią z ogórka zgodnie z instrukcją na opakowaniu. Na szczęście równie spokojnie przeżywały swoje dzieciństwo także przed bojem o referendum. Chyba, że nie należą do tych szczęśliwców z własnym pokojem spełniającym marzenia. Chyba, że tak teraz, jak i przedtem siedzą przed telewizorem albo grzebią patykiem w błocie koło budy psa łańcuchowego. Spór ucichł. Jedna strona miotłę dzierży i sposobi się, by zamieść pod dywan, druga kosy cicho ostrzy. Jeszcze będzie okazja, by się wykrwawić. Ale póki my żyjemy, pomyślmy, o co naprawdę warto się spierać. Szkoła polska, tak jak inne szkoły w innych krajach, szarpana jest wiatrami idei, oskarżeń, reform, zmian. Z drugiej strony jednak, jak na nią popatrzeć - stoi w bezruchu: żadnej zmiany, żadnej idei, pomysłu, reformy prawdziwej żadnej. Kompletna flauta. Z jednej strony n...

Temat edukacji z wykorzystaniem komputera i internetu ostatnio poważnie mnie nurtuje, więc z uwagą śledzę wszystkie wiadomości w tym zakresie. W ramach Uniwersytetu Dzieci prowadzimy warsztaty o internecie, aktywnie zachęcamy dzieci do korzystania z nowych technologii i mediów do poszerzania wiedzy, przekonujemy i uczymy nauczycieli, że internet jest OK. Teoretycznie więc pomysł Ministerstwa Infrastruktury powinien wywołać u mnie entuzjazm. A nie wywołuje. Postanowiłam skonfrontować swoją opinię z z argumentami innych, szczególnie osób zainteresowanych (nauczyciele i rodzice) i z branży (z grubsza internetowej), które szeroko z komputera i internetu korzystają. Około dwadzieścia osób wypowiedziało się za pomocą, a jakże, Facebooka. Oto zbiorowa opinia na ten temat.

Dlaczego obecnie tak dużo uwagi poświęca się edukacji? Dlaczego rodzice z coraz większą starannościąwybierają szkoły i zajęcia pozalekcyjne? Nieustająca reforma, matematyka na maturze, sześciolatki do szkół ... przecież nie jest to wielka filozofia. Wiadomo, nauczyć  trzeba: pisać, czytać, liczyć, trochę historii, trochę fizyki.  I już. I już? Może to wcale nie jest takie oczywiste i proste. Może to jest właśnie ten moment,w którym nastąpić musi największa rewolucja w uczeniu czasów współczesnych. W końcu nigdy jeszcze w dziejach ludzkości system edukacji nie stał przed takim wyzwaniem: tak wiele informacji  dostępnych  tak wielu ludziom; ogarnąć to bez katastrofy, ogarnąć pozytywnie - potężne wyzwanie. W dodatku, edukacja pracuje na efekt przyszłości. Rodzice mogą wybierać tylko z tego co dzisiaj zaproponuje ministerstwo, edukatorzy, instytucje kształcące. Tymczasem uczące się dzieci w pełni używać będą wiedzy, gdy będą dorosłe - za około 20 lat. Jaki będzie wówczas...